Journal
Geen categorie 9 februari, 2016

Kamarado in India – een korte terugblik

Najaar 2015 was in het Stedelijk Museum Bureau Amsterdam de groepstentoonstelling Kamarado te zien. In januari 2016 reisde Kamarado door naar India. Dit was een gelegenheid voor mede-curator Jelle Bouwhuis om ter plekke poolshoogte te nemen en verslag te doen van wat hij daar aantrof.

Exhibition Clark House Initiative, works by Sosa Joseph and Saviya Lopez,

De tentoonstelling Kamarado zag er in India anders uit dan in het SMBA. Het project vond gelijktijdig plaats op twee locaties: bij samenwerkingspartner Clark House Initiative in Bombay (het kunstinitiatief prefereert deze oude stadsnaam boven het in 1995 door de lokale nationalisten geïntroduceerde Mumbai) en op de India Art Fair in Delhi, de grootste kunstbeurs van het land.

Clark House Initiative is een privé-instelling in een charmante maar kleine behuizing die onderdeel is van een groot kantoorpand in Kolab, het kosmopolitische centrum van Bombay en om de hoek van de grote musea, zoals de National Gallery of Modern Art. Het kloppend hart van de instelling bestaat uit de twee curatoren, Zasha Colah en Sumesh Sharma. Zij onderscheiden zich binnen en buiten India door een alternatieve, experimentele en bovenal internationale werkwijze en een boordevolle programmering die zij, vrijwel zonder eigen budget, tot stand brengen.

Naresh Kumar in front of his workKamarado was in India niet alleen onderdeel van het Global Collaborations project van het Stedelijk Museum, maar ook van een groter project binnen de programmering van Clark House Initiative, namelijk Liberty Taken. Van de oorspronkelijke kunstenaars uit de Amsterdamse editie deden Judy Blum Reddy, Sosa Joseph, Jeronimo Voss, Adrian Melis en Sawangwongse Yawnghwe ook in Bombay weer mee, de laatste twee wonend en werkend in Amsterdam. Nieuwe  deelnemers waren Diego Tonus (die enkele jaren geleden een kleine solo had in SMBA) en, uit Bombay, Yogesh Barve, Poonam Jain, Naresh Kumar en Saviya Lopes.

Micro-geschiedenis en lokale narratieven

Poonam Jain in front of her workNet als in de Amsterdamse editie was er gekozen voor kunstenaars die ingaan op micro-geschiedenissen, lokale narratieven en collectieve creativiteit. Het concept van Kamarado (Esperanto voor ‘Kameraad’) gaat immers op voor kunstenaars die vonken van internationale solidariteit en gemeenschappelijkheid vinden en deze creatief aanboren; bijvoorbeeld als commentaar op de ongelijkheden en ongerijmdheden van het globale kapitalisme, of op vormen van nationalisme waarbinnen minderheden worden uitgesloten. In het huidige India onder premier Modi wordt dit als een groeiend probleem gezien. Vooral nu er steeds vaker sprake is van -politiek gestimuleerde-  spanningen onder de bevolking; spanningen die vaak worden uitgespeeld langs etnische en religieuze lijnen.

Hoewel het Indiaas nationalisme de basis vormt voor het modernisme in de Indiase kunst in de 20ste eeuw, wat op haar beurt onderdeel vormde van het streven naar onafhankelijkheideen en als zodanig een reactie was op de Westerse, koloniaal besmette, moderne kunst, tegenwoordig wordt het hedendaagse nationalisme hevig bekritiseerd door menig hedendaagse kunstenaar, critici en kunsthistorici onder wie de eminente Geeta Kapoor. Wantoestanden als toenemende klasse-ongelijkheid en etnisch downgrading worden maar al te gemakkelijk weggewuifd in de nationale zelfpromotie van India als economische tijger. Maar wie een van de branches van de National Gallery of Modern Art bezoekt, in Bombay, Bangalore en vooral in Delhi, krijgt nog altijd deze postkoloniale (en overtuigende!) canon voorgeschoteld zonder enige kritische reflectie op de uitwassen en groteske blind spots van de Indiase Heimat-karikatuur.

P1040536Clark House Initiative en de daaraan gelieerde kunstenaars zetten daar duidelijk andere geluiden tegenover. Soms door hun onderwerpskeuze, soms door hun tegendraadse esthetiek, maar ook door de veelheid aan identiteiten die India ook in de kunstwereld kent, in te zetten in de programmering. Clark House opereert in dat opzicht als een collectief of liever gezegd als een bonte gemeenschap van individuele kunstenaars.

Yawnghwe Office at the 8th India Art Fair

De keuze van Clark House Initiative en SMBA om — op uitnodiging – een presentatie op de India Art Fair te verzorgen van Sawangwongse Yawnghwe is tekenend voor de preoccupaties van beide kunstinstellingen. Het werk van Yawnghwe staat in het teken van de decennialange onderdrukking van de Shan-minderheid door het militaire regime in Birma, dat daarbij geholpen werd en wordt door andere mogendheden inclusief westerse. In SMBA toonde Yawnghwe – een achtereenvolgens naar Thailand, Canada en tot slot Amsterdam uitgeweken telg uit een geslacht van Shan-leiders — zijn Office in Exile: een voorstel voor een museum voor de Shan-geschiedenis zonder vaste locatie. Op de India Art Fair presenteerde hij het vervolg. Deze bestond uit een wand met louter zwarte schilderijen die gezien kunnen worden als een commentaar op het modernisme en kapitalisme. In een foute combinatie vormen deze twee entiteiten een allesbehalve ideaal geheel, integendeel, de combinatie is eerder een aanjager van etnische onderdrukking verdoezeld met hermetische abstracties. Enkele pentekeningen van dode lichamen van de nu in Birma massaal vervolgde Rohingya (een moslim-minderheid) vormen Yawnghwe’s de kille onderstreping van zijn visie op het gewetenloze regime in Birma. Het was in alle opzichten een uitzonderlijke presentatie binnen het apolitieke kader van de druk bezochte India Art Fair.

 

Jelle Bouwhuis is hoofdcurator van Stedelijk Museum Bureau Amsterdam en curator van de Global Collaborations Project.

Rond april 2016 wordt een catalogus verwacht van Kamarado en Liberty Taken, uitgegeven door Archive Books in Berlijn in samenwerking met het Stedelijk Museum Amsterdam en Clark House Initiative, Bombay.

De dubbeltentoonstelling Kamarado werd samengesteld door Jelle Bouwhuis, Zasha Colah, Sumesh Sharma en Kerstin Winking.

 

 

Tags

Related Posts


Geef een reactie