Journal
Geen categorie 15 mei, 2014

Artist in Residence: Workshops met Bernard Akoi-Jackson (deel 2)

Als onderdeel van het meerjarige Global Collaborations programma, heeft het Stedelijk Museum de Ghanese kunstenaar Bernard Akoi-Jackson uitgenodigd als artist -in -residence. In samenwerking met de Blikopeners van het Stedelijk Museum heeft Akoi-Jackson een project ontwikkeld rondom thema’s als cultuur en identiteit. De Blikopeners zijn jongeren in de leeftijd 15-19 jaar met een frisse kijk op kunst. Zij vertegenwoordigen uiteenlopende achtergronden, studierichtingen en komen uit verschillende delen van Amsterdam. Bram Verhoef, zelf aanstormend kunstprofessional, volgt dit project en doet verslag.

Bernard Akoi-Jackson met studenten

Voor mijn eerste bijdrage over het project van de artist -in- residence Bernard Akoi-Jackson, interviewde ik de kunstenaar over zijn werk en zijn ideeen voor het Stedelijk Museum. lnmiddels zijn de plannen uitgewerkt in een serie lessen en workshops voor 15 klassen uit Amsterdam. In april was Akoi-Jackson weer in Amsterdam om deze workshops te begeleiden en sprak ik met hem over de voortgang van het project.

Het project is ontwikkeld door Diversion, een bureau voor maatschappelijke innovatie in Amsterdam, in samenspraak met Bernard, de educatieve staf van het Stedelijk en de Blikopeners. Dit is een proces geweest van discussie en heroverweging. Bernard had zelf een aantal concrete ideeen. Zijn bijdrage voor de lessen bestond uit het aandragen van ideeën en materiaal in relatie tot zichzelf en zijn werk Bernard is erg tevreden met de aanpak van de lessen; bijvoorbeeld door de leerlingen geen antwoorden voor te kauwen, maar ze er juist zelf naar te laten zoeken, waardoor er een zoektocht naar eigen meningen over de aangesneden onderwerpen plaatsvond.

De lessen

Voordat de leerlingen naar het Stedelijk kwamen om deel te nemen aan de workshops, hadden zij op school al twee lessen gevolgd geïnspireerd op de thematiek van het werk van Bernard, en uitgevoerd door een aantal Blikopeners.

Paspoort

In de klas werd gewerkt met een speciaal Global Collaborations paspoort, met daarin een aantal opdrachten. Ons eigen paspoort is een opsomming van persoonlijke gegevens. In dit geval werd het een paspoort toegespitst op de identiteit van de leerlingen, hun mening en kijk op kunst. Wat betekent een begrip als originaliteit of identiteit? Welke waarden zijn belangrijk voor ons? Wat is de rol van een kunstenaar in de samenleving, en wat is de rol van de kunst die hij creëert? Wat is mijn mening hierover en hoe verschil ik hierin van mijn klasgenoten? De opdrachten uit het paspoort zijn bedoeld om de leerlingen aan het denken te zetten, en om dit soort vragen vervolgens bespreekbaar te maken in het klaslokaal. De Blikopeners van het Stedelijk hadden hierin een bijzondere rol. Want waar een docent normaal al snel als een autoriteit wordt ervaren door leerlingen, zijn de Blikopeners niet meer dan geïnteresseerde gespreksleiders, waarbij er in de conversatie geen goed of fout bestaat. Aileen al het feit dat de Blikopeners niet veel ouder zijn helpt hier enorm bij, ze kunnen goed levelen met de leerlingen. Zo ervaren de Blikopeners het zelf ook: de interactie met de leerlingen is haast op een vriendschappelijk niveau.

Leerlingen bezig met het paspoort

De Workshop

In de tweede week van april vonden de workshops plaats in het Stedelijk Museum, deze werden begeleid door Bernard. Er zijn uiteindelijk negen workshops gegeven. Tijdens deze workshops gaf Bernard de studenten verschillende opdrachten, waaronder Seeing Red waarin het ritueel van uitvoering van een handeling en goedkeuring (in de vorm van een vingerafdruk) werd uitgevoerd; REDTAPEONBOTTLENECK, een performance uitgevoerd door leerlingen waarin het frustrerende effect van bureaucratie invoelbaar werd gemaakt, en ‘Global Blue’ waarbij de opdracht inging op het creëren van een nieuwe identiteit. Bij de workshop die ik bijwoonde, startte Bernard met een korte introductie waarin hij uitlegt hoe hij bezig is met vragen rondom het thema identiteit, en het verschil tussen identiteiten. Wordt je geboren met een identiteit, of is het aangeleerd en daarmee dus aanpasbaar? Stel dat je een identiteit zou kunnen construeren; hoe zou je dat moeten doen?

Na een eerste korte opdracht ‘Seeing Red’ gingen twee Blikopeners van start met een rondleiding door de collectie van het Stedelijk. Het viel me op dat de leerlingen goed waren voorbereid tijdens de lessen met de Blikopeners. Er was maar een half uurtje voor de rondleiding, dus er is vooral langsgegaan bij de kunstwerken die zijn besproken in de les. Het is daarom een feest van herkenning voor de groep: ze zagen Jeff Wall, Andy Warhol, Barnett Newmann en   Willem de Kooning in hun eigenlijke formaat, in plaats van een kleine afbeelding in het paspoort.

Werk van Bernard Akoi-Jackson in de tentoonsteling Time,Trade, TravelTerug in de workshop laat Bernard een aantal foto’s zien van zijn werk, vooral uit de serie Cos 90 ≠ 0: From Absurdity into Nihilism and Back: Something is definitely gained. Deze serie geensceneerde foto’s gaat vooral over identiteit, hoe dit gelinkt is aan culturen, en de vormbaarheid ervan. Dit werk is het startpunt voor de volgende opdracht, ‘Global Blue’ De leerlingen kruipen in de rol van zowel designer als model, en gaan aan de slag met een creeren van een nieuwe identiteit. Hierbij kan gebruik gemaakt worden van een aantal stukken blauwe batik stof waarmee een nieuw kledingstuk gemaakt kan worden — batik is een materiaal waar Bernard ook in zijn eigen kunst veelvuldig werkt als een object om er bij te dragen. Vervolgens worden de `modellen’ met hun nieuwe identiteit gefotografeerd door een van de Blikopeners en Bernard zelf, het is een ware fotoshoot.

De  kernbegrippen van het werk van Bernard, namelijk identiteit, stereotypes en bureaucratie — komen in de workshop goed tot zijn recht. Een thema als identiteit en stereotypes zijn, wellicht onbewust, een onderwerp waarmee jongeren veel bezig zijn. Wat heb ik aan, en wat zegt dit over mij? Wat voor signalen geef ik af? Dit zijn interess ante vragen, maar Bernard gaat hierin nog een stapje verder: Hoe kunnen we elkaar hier in beter gaan begrijpen? Juist omdat Bernard de publieksparticipatie ziet als een belangrijk onderdeel van zijn kunstpraktijk, voelen de leerlingen zich serieus genomen als co-auteurs van het werk, en loopt de workshop op rolletjes. Het thema Bureaucratie bij `REDTAPEONBOTTLENECK’ bleek lets lastiger te zijn. In eerste instantie werkte de workshop zoals Bernard voor ogen had: er ontstond een gezonde frustratie bij de leerlingen. De koppeling naar hun eigen belevingswereld was voor sommige leerlingen alleen wat lastiger, ze kennen een begrip als bureaucratie niet. Het koste wat meer moeite om hier een les uit te trekken.

workshops2_new

Participatie

De pedagogisch-didactische achtergrond van Bernard komt naar voren in de workshop. Hij weet vanuit zijn rol als kunstenaar goed contact te maken met de leerlingen en hij kan een omgeving creeren waarin de leerlingen zich vrij voelen. lk verwacht dan ook dat de klassen erg blij zijn dat ze hebben deelgenomen aan dit project. Een leukere kennismaking met hedendaagse beeldende kunst dan lessen en een rondleiding van de Blikopeners kan ik me niet voorstellen. Daarnaast heeft er een hele inspirerende kennismaking met de kunstenaar Bernard Akoi-Jackson plaatsgevonden, en hebben de leerlingen zelf zijn manier van werken ervaren door middel van de workshop, en zijn ze intensief bezig geweest met de thematiek uit zijn werk. Het heeft de creativiteit en het kritische engagement bij de leerlingen zeker aangewakkerd.

Expositie

Het project zal worden afgesloten met een expositie, waarbij de resultaten van de workshop als archief van tentoonstellings materiaal zal functioneren. Het zal een inkijkje geven in ons wezen. Wat speelt er, wat leeft er, en hoe versc hilt dit per individu? Zijn hier verschillen te zien per nationaliteit, of komt alles op het zelfde neer? Soms zal dit een begrijpelijk geheel gaan vormen, maar soms ook juist niet. Deze tentoonstelling zal vanaf september 2014 te zien zijn in de Blikopener Spot in het Stedelijk Museum.

 

Bram Verhoef studeert Educatie in Beeldende Kunst en Vormgeving aan de Willem de Kooning Academie to Rotterdam, en is vooral nieuwsgierig naar de vraag hoe de relatie tussen kunst en publiek versterkt kan worden.

Foto’s Gert-Jan van Rooij.

 

 

 

Tags

Related Posts


Geef een reactie