Journal
Geen categorie 11 september, 2014

Collecting Geographies: Uitdagingen voor de curator

Op 13, 14 en 15 maart organiseerde het Stedelijk Museum in samen werking met de ASCA/ACGS van de Universiteit van Amsterdam, Moderna Museet Stockholm, Folkwang Museum Essen, en het Tropenmuseum Amsterdam de conferentie Collectíng Geographies: Global Programming and Museums of Modern Art. Met meer dan 80 papers, lezingen en paneldiscussies bood de conferentie een caleidoscopisch overzicht van urgente kwesties en vragen die momenteel centraal staan in discussies over de relatie tussen musea, kunstinstellingen, globalisering en het postkoloniale discours.

Een klein team van bevlogen schrijvers tekende de hoogtepunten, kritische noten en uitdagende discussies van de conferentie op in een serie verslagen. In het hierna volgende verslag geeft Michelle Sachtler haar impressie van de sessie getiteld Curatorial Challenges gewijd aan projecten en ondernemingen die zijn geïnitieerd door curatoren onder uitdagende en soms onmogelijke geopolitieke, culturele en economische omstandigheden.

2014 Collecting Geographies SMA 097 adlib

In de Curatorial Challenges sessie, of zoals voorzitter Hendrik Folkerts deze noemde: Curatorial Strategies, deelde een groep curatoren hun ervaringen met het opzetten en realiseren van projecten en initiatieven in complexe situaties vol sociale, economische en politieke obstakels. Deze obstakels variëren van het voeden van een kunst scène in door armoede geteisterde gebieden tot het werken in landen waar de politieke agenda er voor zorgt dat kleinschalige kunstinitiatieven onderaan de prioriteitenlijst komen te staan. Er werd in de sessie een breed geografisch gebied bestreken: de presentaties behandelden kunstprojecten en —initiatieven in zowel de westerse als zogenaamd ‘niet-westerse’ regio’s, van Zuid-Afrika, lsraël, de Verenigde Staten, Zweden tot Haïti. Aan het einde van de sessie werd het duidelijk dat de problemen waar curatoren in deze kunstcentra mee te maken hebben, grotendeels manifestaties zijn van de problemen die zich voordoen in de steden, laden en culturen waarin zij zijn ingebed.

Ghetto21-300x224

Haïti

Onafhankelijk curator Leah Gordon presenteerde haar paper over de Ghetto Biënnale die in Port-au- Prince, Haïti plaatsvindt. Zelfs de titel van dit kunstevenement is een verwijzing naar de situatie waarin de Haitianen zich bevinden: lokale kunstenaars die leven in armoede en het ontbreekt aan traditionele kunst historische kennis, maar die het tegelijkertijd ambiëren om deel te nemen aan de ‘mondiale kunstwereld’. De kunstenaars in Haiti, werken met gerecycleerde materialen, verlangen ernaar deel te zijn van een institutioneel kader; een context waar veel westerse kunstenaars — vanuit een luxe positie dus —- kritiek opleveren. Volgens Gorden is het vooral een klasse barrière die Haïtiaanse kunstenaars ervan weerhoud om toe te treden tot die institutionele context.

Gorden besloot haar presentatie met het commentaar dat hoewel Collecting Geographies diende als een platform voor vertegenwoordigers uit verschillende delen en contexten van de kunstgemeenschap, “ik hier hoogstwaarschijnlijk niet zou zitten als het initiatief in Haïti niet een biënnale heette”, wat volgens haar laat zien hoe belangrijk het is om het gesprek over ‘the global contemporary’ nog verder uit te breiden naar kunstcentra die in de periferie blijven liggen.

Verenigde Staten & Zweden

Jennifer Vanderpool en Clare Butcher’s papers behandelden nog weer andere kwesties rondom gemarginaliseerde gemeenschappen. Vanderpool, die een interdisciplinaire PhD heeft en kunstenaar is uit Los Angeles, presenteerde een paper waarin zij nader inging op de betekenis van geïnstitutionaliseerde kunstpraktijken in Californië en hoe deze een bijdrage kunnen leveren aan (de verbetering van) gemeenschappen die veel te maken hebben met criminaliteit en drugsgebruik. ln het project dat zij besprak, werden twee landen met elkaar verbonden: mensen die deel uitmaakten van gemarginaliseerde gemeenschappen in Californië, zoals vrouwengevangenissen en rusthuizen, werden in contact gebracht met verschillende scholengemeenschappen in Zweden. Dit project, dat zal samenkomen in de tentoonstelling genaamd A Moderate Proposal, zal in 2015 zowel Californië als in Zweden worden gepresenteerd. De kunstwerken, of manifesten, zoals handgemaakte portemonnees of zeefdrukken zullen tussen beide landen worden uitgewisseld, zodat de deelnemers aan de andere kant ze kunnen bekijken. Het doel van dit project is om, zoals Jennifer het omschrijft, “de hegemonie van de kunstwereld te ondermijnen”, en de positie van de groepen die deelnemen door middel van peer learning en mentorschap te versterken. De Zweedse tegenhanger van dit project raakte aan sociale issues zoals immigratie in hun kunstwerken.

Zuid-Afrika en Israël

Clare Butcher, docent, schrijver en curator en gevestigd in Amsterdam, gaf een lezing over het begrip affirmative action in de postkoloniale kunstwereld. De twee voorbeelden waar ze zich in haar presentatie op richtte zijn Israël en Zuid-Afrika. Haar casus over het Israëli Dígital Art Center was intrigerend — het is een kunstcentrum dat gedwongen wordt om op verschillende manieren onder de radar te opereren, ten einde te kunnen overleven. Vanwege de situatie in Israël wordt dit centrum voor videokunst, dat er naar streeft om up-to-date en relevant te blijven door externe kunstenaars uit te nodigen deel te nemen aan lokale buurtinitiatieven, door de Israëlische overheid niet op waarde geschat en ondervindt het de lasten van de overtuiging in de politiek dat ‘kunst voor zichzelf kan zorgen’. Uiteraard is ook de kwestie rondom de betrokkenheid van Palestijnse kunstenaars — volgens Butcher spelen zij een onofficiële rol in het kunstcentrum, eentje die nooit erkend kan worden wegens de oppressie van de Israëlisch overheid. Butcher sprak ook over Zuid-Afrika, waar zij het gevoel had dat ze nooit een baan zou vinden vanwege haar huidskleur — een geval waar de equalizing tactics door middel van positieve actie duidelijk een geval zijn van omgekeerde discriminatie.

The Curatorial Challenges sessie liet zien hoe onderlinge samenhang van de sociale, politieke, economische en culturele sferen zowel als voordeel en als nadeel kunnen werken voor het slagen van een kunstproject buiten de context van de grotere kunstinstellingen, in zowel westerse als ‘niet-westerse’ landen.

 

Michelle Sachtler is MA in Arts & Culture, verkregen aan de Universiteit Leiden en werkt op het moment als stagiaire in het Stedelijk Museum Amsterdam.

Fotos Monique Kooijmans.

 

 

Tags

Related Posts


Geef een reactie