Journal
Geen categorie 6 oktober, 2014

This is the Time: De tentoonstelling

De tentoonstelling This is the Time. This is the Record of the Time reflecteert op de manieren waarop ‘tijd’ wordt waargenomen. Terwijl onze maatschappij voornamelijk bezig is te versnellen, om uiteindelijk te belanden in razendsnel en continue veranderende contexten, willen de curatoren van de tentoonstelling juist vertragen en met volle aandacht kijken naar wat er nu werkelijk gebeurd in de wereld om ons heen, hoe dit gebeurd en wat dit precies inhoudt. Negen kunstenaars werden gevraagd om zich vanuit hun eigen perspectief te buigen over dit uitgangspunt. Het resultaat is een tentoonstelling waarin bezoekers uiteenlopende benaderingen van het concept tijd en de ervaring van tijd te zien krijgen. In deze blog deelt Vincent van Velsen zijn gedachtes hierover.

This is the Time, SMBA

De tentoonstelling maakt deel uit van de serie Positions, die op haar beurt onderdeel is van het Global Collaborations project. Deel een, getiteld Made in Commons bestond uit een samenwerking tussen Amsterdam en Yogyakarta, Indonesië, ten/vijl het huidige, tweede deel connecties legt tussen Nederland en Beirut (zowel kunstenaars als curatoren wonen in Libanon, of in Nederland). De twee curatoren, Angela Hartunyunyan en Nat Muller kozen er bewust voor om geen tentoonstelling te maken die alleen maar zou bestaan uit een politiek geëngageerd statement over de situatie in Beirut en waarin observaties en commentaar op de leefomstandigheden in de stad het hoofdthema zouden vormen. Desalniettemin is het politieke alomtegenwoordig, alleen niet als alles bepalend uitgangspunt dat op voorhand andere onderwerpen zou uitsluiten. Het thema tijd, en het vastleggen van tijd, brengt automatisch kwesties te berde als geschiedenis of historische bepalingen rondom plaats, en de manier waarop individuen of een samenleving als geheel hiermee omgaat. Maar de tentoonstelling beperkt zich niet alleen tot deze historiserende blik; ook in de beeldende kunst, dans, muziek of het leven zelf is tijd een constante factor dat in verschillende media en vanuit verschillende invalshoeken benaderd kan worden. Het thema biedt dan ook aanleiding tot uitgebreide beschouwingen gebaseerd op culturele en lokale ervaringen en visies op geschiedenis, heden en verleden enzovoorts.

Esme Valk, What belongs to the Present (2014)

Het inspireerde Esmé Valk om te kijken naar uiteenlopende manieren om de meest efemere vorm van kunst, performance, vast te leggen. Hoe iets te documenteren, te registreren, dat driedimensionaal is en uit geluid bestaat, en waarvan het belangrijkste ‘effect’ gebaseerd is op directe waarneming? In haar video What belongs to the present (2014) presenteert Valk ons een praktische voorstel om werkelijke tijd te vertalen in geregistreerde tijd waarbij we tegelijkertijd trouw blijven aan beide media, hun intrinsieke kwaliteiten en mogelijkheden.

Sebastián Diaz Morales lijkt zich voor altijd op te houden in tussenruimtes. Tussen verdiepingen, tussen omgevingen en tussen locaties, nooit ergens echt zijn, maar altijd in het geografische en ruimtelijke gebied dat wordt geassocieerd met overgang, transitie: te midden van het nergens of tussen het hier en daar. ln dit opzicht complementeren zijn werk Pasajes ll (2013) en Pasajes lV (2014) de andere werken die in de tentoonstelling worden getoond aangezien deze werken juist een immer doorgaand proces (n.l. het verloop van de tijd) in een bestendig en representeerbaar object/onden/verp willen vatten. Tegelijkertijd, zo zou men kunnen stellen, probeert ook Morales een moment te vatten door continu ‘in het moment’ van overgang en transitie te willen blijven en zo deze modus van zijn — een modus die normaliter als minder waardevol of betekenisvol wordt beschouwd — te erkennen en te bekrachtigen.

002.SMBA-'THIS-IS-THE-TIME'-2014-PH.GJ.vanROOIJDe Perpetuum Mobile (2014) van Cynthia Zaven is voor altijd beweging en staat nooit stil. Maar de perpetuum mobile, die zich manifesteert in de vorm van een cyclisch en cirkelvormige geluidswerk, bestaat tegelijkertijd ook uit een van te voren vastgelegde compositie met aanzwellende en wegebbende momenten, afgespeeld in een loop. Zaven’s werk kan in verband gebracht worden met Peter Fenglers bijdrage aan de tentoonstelling rondom verschillende methodes en materialen van (tijds) registratie, in dit geval geluidsdragers waarop geluiden zijn geregistreerd die zich in zijn atelier voordeden, geflankeerd door de visuele verschijningsvorm gerelateerd aan deze opnames (publicaties, kranten en folders).

Rayyane Tabet heeft tijd letterlijk vastgelegd door te turven, terwijl hij tegelijkertijd de ruimte van SMBA verkende. In de week voorafgaand aan de opening tekende Tabet symbolen op alle vertikale muren van het interieur van Stedelijk Museum Bureau Amsterdam — tot en met het kantoor en de toiletruimte. Terwijl wij zijn lijnen volgen wordt onze aandacht gevestigd op de vele verschillende elementen in de architectuur, waardoor we ons bewust worden van de muren die ons omgeven en die de ruimte letterlijk omvatten en markeren.

008.SMBA-'THIS-IS-THE-TIME'-2014-PH.GJHet einde van de 19e eeuw zag de opkomst van het medium fotografie als manier om dingen vast te leggen en te representeren. Tegelijkertijd maakten de Pointillisten kritisch werk over de opkomst van vrijetijdsbestedingen en de bourgeois levensstijl. Priscilia Fernandes brengt deze twee elementen bij elkaar in haar installatie Tourists at a Distance (2014) die het midden houdt tussen een foto en een schilderij. De kunstenaar creëerde kleurrijke kunstwerken waarvan het oppervlak op het eerste oog geperforeerd lijkt, door fotonegatieven een pointillistische behandeling te geven en daarna met verf te bewerken. Haar werken gaan zowel over het vastleggen van het moment als een reflectie op het medium en haar kritische acceptatie.

Daniele Genadry’s schilderij is gebaseerd op talloze foto’s en ander beeldmateriaal met betrekking tot een specifieke locatie. ln de loop der tijd heeft zij afbeeldingen van deze plaats verzameld om zich te kunnen verdiepen in de essentie van deze plek en om deze uiteindelijkte kunnen vatten. The Glow (proposals) (2014) laat een vertaling zien van de visuele verschijningsvormen die deze plak in de loop dertijd heeft gekend, en door de kunstenaar zijn samenbracht in een, geschilderd beeld. Het centrum van het doek is echter blanco gelaten en verwijst naar de idee van een verdwijnende herinnering en een veranderende esthetiek. Maar het blanco centrum biedt de kijker ook een ingang om zich tot het beeld te verhouden; door de leegte in te vullen met eigen projecties.

ln het werk van Walid Sadek staat een andere vorm van projectie centraal. Sadek gebruikte de X-Ray methode om te ontdekken wat er onder het oppervlakte van een schilderij schuilgaat. Voor hem is dit een metaforisch gebaar; het verwijst naar de idee om de onzichtbare geschiedenis die vaak achter menig hedendaagse situatie verborgen ligt, bloot te leggen, zonder dat de bovenste laag daarbij vernietigd hoeft te worden. Op deze manier kan men zowel in het heden als in het verleden kijken, en zich op een en hetzelfde moment tot beiden verhouden.

010.SMBA-'THIS-IS-THE-TIME'-2014-PH.GJKristina Benjocki verhoudt zich ook tot verschillende geschiedenissen. Zij gebruikt de tapijtknoopkunst als esthetisch vehikel om de verschillende manieren waarop de geschiedenis – van 1950 tot 2010 — eerst in Joegoslavische en later in Servische geschiedenisboeken is opgeschreven. Er wordt in deze boeken op uiteenlopende manieren over dezelfde gebeurtenissen verhaald, en aan dezelfde geschiedenis wordt een scala van betekenissen en oordelen toegekend. Door tussen de verschillende waarheden in te blijven staat, reduceert Benjocki geschiedenis tot een abstract artefact, waarbij ze de verschillende lezingen aanwijst en de daaraan verbonden beeldgeschiedenis vertaalt naar een tapijt. De vastgelegde tijd kent verschillende verschijningsvormen afhankelijk van de periode en regimes, lijkt de observatie. Benjocki duidt deze verschillen, de veranderingen en de nuances, maar neemt geen standpunt in, waarmee ook zij ergens ‘tussen in’ blijft.

Op deze manier komt de wijze waarop kunst en maatschappij — of politiek – met elkaar verweven zijn, automatisch aanbod. Het is absoluut een meen/vaarde van de tentoonstelling dat de curatoren niet voor een politiek geladen thema, of een idee van een cultuur als uitgangspunt hebben gekozen. Door het begrip tijd en de wijze waarop tijd wordt vastgelegd als startpunt te nemen, openden zij de deur voor allerhande manieren waarop het politieke aspect zich onvermijdelijk zou manifesteren, zonder dat ‘het thema’ tot dwangbuis zou worden. Het gegeven dat ‘gangbare’ manieren van documentatie als belangrijkste beginpunt fungeerden, en daaraan gerelateerd de reflectie op de specifieke mediums en hun (on)mogelijkheden, tekortkomingen en uitdagingen, creëerde de juiste route van concept naar kunstwerk naar betekenis, in plaats van de andersom wat direct zou leiden tot een onvruchtbare exercitie. De meeste kunstwerken slagen erin om het moderne, dwangmatige versnellen te laten voor wat het is en in plaats daarvan te reflecteren op het concept tijd en manieren van registratie vanuit een positie van rust; als geheel slaagt de tentoonstelling er zo in om dit idee vanuit verschillende invalshoeken over het voetlicht te brengen en de bezoeker daarbij allerlei ingangen en ideeën te bieden.

 

Vincent van Velsen is onafhankelijk schrijver en onderzoeker met een achtergrond in internationale economie, architectuur en kunstgeschiedenis. Hij schrijft regelmatig voor media als MetroplisM, Volume, Tubelight en Archined.

Foto ’s Gert Jan van Rooij.

Op 30 en 31 oktober vonden er twee evenementen plaats met filmvertoningen in relatie tot de tentoonstelling This is the Time. This is the Record of the Time, in het Teijin Auditorium Stedelijk Museum. Verslaglegging van beide events vindt u hier:

Housing Time: Museums, Memory and Momentum in Lebanon

Sculpting in Time: Present Conditional

 

Tags

Related Posts


Geef een reactie